Muzieklessen op een middelbare school.

Interview met Laurens; over zijn muzieklessen op een middelbare school.
Vraaggesprek, 21 maart 2013.

==================================================================================

Vraag.
Jij bent muziekleraar aan een middelbare school. Je werkt met mavo- en gymnasiumleerlingen. Waaraan heb jij je te houden?
 
Laurens.
Ik moet mij als docent inzetten om leerlingen te helpen zich te kunnen uiten met kunstzinnige vormen, in mijn geval muziek. De overheid schrijft dat voor. Het gaat daarbij vooral om de oriëntatie op wat de overheid noemt: algemene kunst- en cultuurdisciplines. Leerlingen moeten leren:
– zich te presenteren;
– hun muzikale voorkeuren kunnen presenteren;
– luisteren naar muziek;
– enige achtergrondkennis van de muziek.
– zich met moderne audiovisuele middelen te presenteren.
Presentatievaardigheden zoals voor de groep praten / zingen / spelen, staan centraal.
De leerlingen praten mee over de kwaliteit en inhoud van de presentaties en beoordelen mee.
 
Vraag.
Stel: een leerling heeft zich verdiept in de metal van Disturbed. Past dat in de eindtermen?
 
Laurens.
Ja, dat past binnen de eindtermen. Maar het is slechts een onderdeel van de eindtermen.
In het eerste jaar doen we het project I-time; dat is een presentatie over eigen muzikale voorkeur, zonder afbakening van genres. De meeste leerlingen komen dan met de One Directions, Maroon 5’s en Kate Perry’s. Sommigen presenteren betere muziek zoals Het Goede Doel of Supertramp.
De toplaag komt bijvoorbeeld met Mozart. Dit komt feitelijk het meest voor op de hogere schoolniveaus. De leerlingen geven dan een presentatie in Powerpoint of Prezi. Ze vertellen iets over de betekenis van de muziek, beargumenteren inhoudelijk waarom die muziek hen aanspreekt. Ook laten ze hun lievelingsmuziek horen.
Dit is één project. Alle andere projecten zijn praktisch. De leerlingen krijgen een drumworkshop, een percussieworkshop, een bandopdracht en twee keer een individuele speelopdracht (voorspeeluur). Zo doen we per jaar ongeveer zes projecten.
Ik geef dus weinig cijfers. We doen veel. We trainen vaardigheden.
 
Vraag.
Wat wil de overheid precies dat de leerlingen wordt meegeven?
 
Laurens.
Alleen wat in die eindtermen is geformuleerd. Meer informatie van de overheid is er niet. De vijf kerndoelen gelden voor alle kunstzinnige vakken.
Dat heeft voor- en nadelen. Er is veel ruimte om zelf met invullingen te komen. Het nadeel is dat als een docent de lat voor zichzelf niet zo hoog legt, hij daarmee weg komt. Bij meer gedetailleerde eindtermen, moet er meer op gefocust worden.
 
Vraag.
Je ziet de leerlingen presenteren, je ziet hun muzikale voorkeuren, je hoort de kwaliteiten waarmee ze met muziek bezig zijn. Je ziet ook muzikale talenten, neem ik aan.
Heb je ruimte om daar iets in je lessen mee te doen?
 
Laurens.
Een voorbeeld. Atheneum 2, 31 leerlingen, bandopdracht in 7 groepjes. Het ging allemaal rommelig. Met name de leerlingen die bovengemiddeld presteren, kunnen door mij niet zo gemakkelijk allemaal op maat worden bediend. In de klas hebben we besproken wat we daar aan zouden kunnen doen. Als oplossing zagen we dat een deel van de klas aandacht zou krijgen. De andere leerlingen zaten achter in de klas zelf te werken en als dat, om welke reden dan ook, niet meer lukte, gingen ze naar hun plaats en luisterden naar de dingen die ik met het geselecteerde groepje aan het doen was. De week daarop zijn andere groepjes aan de beurt. Dat werkte heel goed.
Het is een oplossing in de sfeer van de didactische werkvormen.
 
Vraag.
Je ziet individuele verschillen in presentaties, verschillen in basisvaardigheden (drum, percussie), betere en minder goede instrumentbespelers met privéles en passieve genieters van muziek.
Wat kan je met die talenten?
 
Laurens.
Die indeling klopt. Het uitwikkelen van dat talent stopt als het project is afgerond. Soms is er hooguit nog een schoolbrede musical of zo, maar de getoonde talenten krijgen geen follow-up. In hooguit een paar jaar muziekonderwijs proberen we een basis te leggen voor verdere doorontwikkeling.
De vraag is wel hoe dat in een grotere klas voor elkaar te krijgen. Een docent is veel tijd kwijt aan de middelmaat (om het niet zo charmant te zeggen). De leerlingen die daar bovenuit stijgen, krijgen eigenlijk te weinig aandacht.
Eén uur muziek per week in klassen van 30 leerlingen, is veelal de praktijk. Dan moet je niet vragen om iemand die redelijk blokfluit speelt, persoonlijke aandacht te geven. Die krijgt al de nodige aandacht van haar privédocent. Zo’n leerling kan wel als ‘hulpdocent’ worden ingeschakeld. Dat idee is ook ingebracht als alternatief bij die rommelige les. Dat werkt fantastisch.
De leerlingen komen trouwens ook regelmatig na de les met vragen die verder gaan dan de lesstof.
 
Vraag.
Als we nou eens met de hele klas gaan kijken naar een verder reikend perspectief – een naschools perspectief. Kan je daar iets over zeggen? Wat zou het verder reikend perspectief voor die 30 mavoleerlingen kunnen zijn?
 
Laurens.
Ik benadruk met name voor 3FM-luisteraars vaak de stelling: hoe meer je weet van een vakgebied, hoe meer je ervan genieten. Hoe groter je oriëntatie in de muziek, des te meer je tot plezier kan komen. Bijna iedereen heeft namelijk iets met muziek.
 
Vraag.
Hoe zie je dat?
 
Laurens.
Over het algemeen zie je het al bij de deur. In de atheneumklas kan ik gerust een filmtrailer laten zien met klassieke pianomuziek. Een mavoklas kan ik laten horen hoe een muziekstuk anders kan klinken in een cover.
Het moeilijkste is het leren luisteren naar muziek. Leren luisteren is een langetermijnproces.
Omdat wij de leerlingen alleen in de onderbouw krijgen, doen we liever iets met muziek, presenteren en spelen, dan dat we luisteren.
 
Vraag.
Geef je weleens huiswerk op?
 
Laurens.
In begin wel, maar dat is dan ook toetsbare kennis. Daarna niet meer.
Ik heb wel een keer in een projectweek vijf totaal verschillende stukken muziek laten opnemen die ik zelf mooi vind. Toen heb ik de leerlingen gevraagd er ’s avonds naar te luisteren en er hun mening de volgende dag over te geven. Met name Pink Martini vonden ze wel rare muziek.
Leerlingen hebben snel een mening; dat is een voordeel.
 
Vraag.
Was er toen gelegenheid om er verder mee te gaan?
 
Laurens.
Het is zo beperkt. Ik heb niet de mogelijkheid gehad om er iets verder mee te doen.
Het blijft heel basaal. Leerlingen willen iets doen, niet zozeer nadenken over muziek. De cultuur op school is daar niet na. Dat vraagt om een langere-termijn-beïnvloeding. Het zou wel een mooie kans zijn om zoiets op te pakken.
Ik heb een keer een leerling gevraagd wat hij aan het beluisteren was. Het bleek een Amerikaanse singer-songwriter te zijn waarvan ik nog nooit had gehoord. De leerling had zich in die muzikant verdiept. Maar dat gebeurt veelal buiten de les om. Het is ook gaaf als ik ’s avonds twee mailtjes van leerlingen krijg die mij vragen hoe dat stuk van die Canto ook al weer heet, want zij wilden het aan hun ouders laten horen.
 
Gymnasium 1, 19 leerlingen, heb ik één jaar. Daarin zit een leerling die trompet speelt. Hem kan ik even aandacht geven maar heeft dan nog 40 minuten over in de les. Ik ben een keer naast hem gaan zitten en zag dat hij een boek had meegenomen. Dat is natuurlijk de dood in de muzieklespot, want je hebt op een gymnasium maar één uurtje, allen in het eerste jaar. Daarvan moet natuurlijk elke seconde worden benut, heb ik ooit geleerd.
Ik ben naast hem gaan zitten en heb hem gevraagd: wat zou jij er verder mee willen?
Hij zei: “Nou meneer, ik ben echt niet zo heel goed. Ik wil het gewoon als hobby houden en dat wil ik zo houden.”
Ik vroeg hem of hij wist dat er 300 jaar geleden fantastische trompetmuziek is gemaakt?
Nee dat wist hij niet. De leerling is er in een bibliotheek mee aan de slag geweest.
Het is stoer om op deze manier met leerlingen te werken.
 
Laurens Schneider – muziekdocent
Gert Rebergen – muziekliefhebber

Advertenties

Over Grassroots Inclusion

In Grassroots Inclusion werken Geertien Pols en Gert Rebergen samen aan onderwerpen die te maken hebben met zeggenschap en handelingsruimte voor mensen die niet of onvoldoende in staat zijn een en ander zelf te organiseren.
Dit bericht werd geplaatst in Muziek, Onderwijs en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.